บทความเกี่ยวกับสมุนไพร

ปัญจขันธ์กระตุ้นภูมิคุ้มกัน

ปัญจขันธ์(Gynostemma pentaphyllum) เป็นพืชล้มลุกชนิดเถาเลื้อยที่ขึ้นเองตามธรรมชาติ มีมากในประเทศจีน ญี่ปุ่น และประเทศแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมทั้งประเทศไทย เป็นพืชที่นิยมใช้ในการแพทย์พื้นบ้านมาเป็นเวลานาน มีสรรพคุณต้านการอับเสบ รักษาอาการไอ,ขับเสมหะ และภูมิแพ้เรื้อรังเป็นต้น มีชื่อเรียกอื่นเช่น ชาสตูล, เบญจขันธ์, เจียวกู่หลาน, เซียนเฉ่า ฯลฯ นอกจากนั้น ยังมีรายงานการศึกษาประโยชน์ของปัญจขันธ์ในด้านอื่นๆ อีกมากมาย เช่น การลด cholesterol ในเลือด,การยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มะเร็ง,การรักษาโรคกระเพาะอาหารอักเสบ, การต้านแข็งตัวของเลือด และการเสริมสร้างภูมิคุ้มกันเป็นต้น

จากรายงานผลการศึกษาพบว่าสารสำคัญที่ได้จากการสกัดปัญจขันธ์ด้วยน้ำสามารถช่วยเพิ่มภูมิคุ้มกันของร่างกายได้ โดยดูจากผลของสารสกัดต่อการเจริญของเซลล์ lymphocyte และ เซลล์ natural killer (NK) โดยการเจริญของเซลล์ lymphocyte จะสามารถตอบสนองต่อสารสกัดจากปัญจขันธ์ได้ดีเมื่อเพิ่มความเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ ตามลำดับ นอกจากนี้ยังมีรายงานการศึกษาทางคลินิกเกี่ยวกับความสารมารในการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันของสารสกัดจากปัญจขันธ์ในผู้ป่วยโรคมะเร็งที่ได้รับการผ่าตัดและได้รับเคมีบำบัดรวมทั้งฉายแสง พบว่ากลุ่มผู้ป่วยที่ได้รับยาต้มปัญจขันธ์ ขนาด 30 กรัม/วัน นาน 3 สัปดาห์ มีการแบ่งตัวของเซลล์ lymphocyte เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เช่นเดียวกับกลุ่มที่ได้รับสมุนไพร กระตุ้นภูมิคุ้มกันอีกชนิดหนึ่ง คือ ราก Radix Astragali seu Hedysari และจากการวิจัยในผู้ป่วยมะเร็งปอดที่ได้รับการรักษาด้วยการฉายรังสีและเคมีบำบัด พบว่าผู้ป่วยที่ได้รับปัญจขันธ์มีการแพร่กระจายของเซลล์มะเร็งช้ากว่า และมีอายุยืนกว่ากลุ่มที่ไม่ได้รับสารสกัดจากปัญจขันธ์

ในด้านความปลอดภัย ได้มีการศึกษาความเป็นพิษระยะยาวในหนูขาว พบว่าสารสกัดจากปัญจขันธ์มีความปลอดภัยในการนำมาใช้ โดยไม่ทำให้เกิดความเป็นพิษในหนูขาวที่ได้รับสารสกัดติดต่อกันนาน 6 เดือน ดังนั้นปัญจขันธ์จึงถือว่าเป็นพืชชนิดหนึ่งที่มีความน่าสนใจในการนำมาศึกษาทดลองสกัดสารสำคัญเพื่อนำไปผลิตยาแผนปัจจุบันต่อไป

บทความโดย

นางสาวธิษณิน สุภาไชยกิจ

คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์

อ้างอิง :

Huang WC, Kuo ML, Li ML, et al. The extract of Gynostemma pentaphyllum enhanced the production of antibodies and cytokines in mice. Yakugaku Zasshi. 2007; 127: 889 - 96.

Sriwanthana B, Threesangsri W, WanavichetNguyen W. Immunomodulatory Effects of Gynostemma pentaphyllum Makino on Human Immune Cells. Traditional Medicine & Nutraceuticals. 2005; 6: 165 - 169.

สถาบันวิจัยสมุนไพร [Internet]. 2012 [cited 2012 Nov 11]. Available from: http://www.dmsc.moph.go.th/ webroot/plant/mpri/Q_panjhakhuan.shtm